|
1
Mart 1924
Cumhurbaşkanı
Atatürk'ün, Türkiye Büyük Millet Meclisi'ni açış konuşması:
"İslâm
dinini, asırlardan beri alışılageldiği veçhile bir siyaset
vasıtası mevkiinden uzaklaştırmak ve yüceltmek gerekli olduğu
gerçeğini görüyoruz. Mukaddes ve tanrısal inançlarımızı ve
vicdanî değerlerimizi, karanlık ve kararsız olan ve, her türlü
menfaat ve ihtiraslara görünüş sahnesi olan siyasiyattan ve
siyasetin bütün kısımlarından bir an evvel ve katî şekilde
kurtarmak milletin dünyevî ve uhrevî saadetinin emrettiği
bir zarurettir. Ancak bu suretle İslâm dininin yüksekliği
belirir."
3
Mart 1924
Tevhid-i
Tedrisat (Öğretimin Birleştirilmesi) Kanunu'nun kabulü
Hilâfet’in
kaldırılması
30
Ağustos 1924
Atatürk'ün,
Dumlupınar'da "Meçhul Asker Abidesi" nin temelini
atması ve törende konuşması:
"
... Hiç şüphe etmemelidir ki yeni Türk Devleti'nin, genç Türk
Cumhuriyeti'nin temeli burada sağlamlaştırıldı. Ebedî hayatı
burada taçlandırıldı. . . Bu âbide Türk vatanına göz dikeceklere,
Türkün 30 Ağustos günündeki ateşini, süngüsünü, hücumunu,
kudret ve iradesindeki şiddeti hatırlatacaktır."
1
Kasım 1924
Cumhurbaşkanı
Atatürk'ün, Türkiye Büyük Millet Meclisi'ni açış konuşması:
"Hiç
şüphe etmemelidir ki, Anadolu ortasında sür'atle meydana getirilecek
yeni ve mamur bir Ankara, asırlarca ihmal edilen Türk vatanı
için başlı başına bir medeniyet merkezi, Türk Devleti için
pek mühim bir dayanak olacaktır."
17
Kasım 1924
Terakkiperver
Cıımhuriyet Fırkası'nın kuruluşu (2 Haziran 1925'de Bakanlar
Kurulu kararı ile feshedilmiştir.)
17
Şubat 1925
Âşar'ın
kaldırılmasına dair Kanun'un kabulü
5
Ağustos 1925
Atatürk'ün,
Lâtife (Uşaklıgil) Hanım'dan ayrılışı
23
Ağustos 1925
Atatürk'ün
Kastamonu'ya gelişi
27
Ağustos 1925
Atatürk'ün,
İnebolu'da elinde panama şapkası ile "ünlü şapka nutku"
nu söylemesi:
"Bunu
açık söylemek isterim. Bu serpuşun ismine şapka denir. İşte
şapkamız..."
1
Kasım 1925
Cumhurbaşkanı
Atatürk'ün, Türkiye Büyük Millet Meclisi'ni açış konuşması:
"
Cumhuriyet devrinin kendi zihniyet ve ahlakiyle donanmış basınını
yine ancak Cumhuriyetin kendisi yetiştirir."
5
Kasım 1925
Ankara
Hukuk Fakültesi'nin açılışı ve Atatürk'ün konuşması:
"
Cumhuriyetin güç ve dayanağı olacak bu büyük müessesenin açılışında
hissettiğim saadeti hiçbir teşebbüste duymadım ve bunu izhar
ve ifade etmekle memnunum."
25
Kasım 1925
Şapka
giyilmesi hakkında Kanun'un kabulü
30
Kasım 1925
Tekke
ve za'viyeler ile türbelerin kapatılmasına ve türbedarlıklar
ile bir takım unvanların kaldırılmasına dair Kanun'un kabulü
26
Aralık 1925
Milletler
arası saat ve takvim hakkındaki Kanunların kabulü
17
Şubat 1926
Türk
Medenî Kanunu'nun kabulü
22
Nisan 1926
Borçlar
Kanunu'nun kabulü
29
Mayıs 1926
Türk
Ticaret Kanunu'nun kabulü
14
Haziran 1926
Atatürk'e
İzmir'de hazırlanan suikast girişiminin meydana çıkarılması
18
Haziran 1926
Atatürk'ün,
İzmir Suikasti girişimi hakkında Anadolu Ajansına demeci:
"...
Alçak teşebbüs benim şahsımdan ziyade mukaddes Cumhuriyetimize
ve onun istinat ettiği yüksek prensiplerimize müteveccih bulunduğuna
şüphe yoktur. Benim naçiz vücudum bir gün elbet toprak olacaktır,
fakat Türkiye Cumhuriyeti ilelebet pâyidar kalacaktır."
1
Kasım 1926
Atatürk'ün,
Türkiye Büyük Millet Meclisi'ni açış konuşması:
"...
Bu büyük millet, arzu ve istidadının yöneldiği istikametleri
görmeye çalışan ve görebilen evlâdını daima takdir ve himaye
etmiştir."
30
Haziran 1927
Atatürk'ün
askerlikten emekliye ayrılışı
1
Temmuz 1927
Atatürk'ün,
Millî Mücadele'den sonra İstanbul'a ilk gelişi ve coşkun şekilde
karşılanışı
15
Ekim 1927
Cumhuriyet
Halk Partisi "II. Büyük Kongresi"nin Ankara'da toplanması
ve Atatürk'ün 36 saat 33 dakika süren Büyük Nutku'nu okumaya
başlaması
20
Ekim 1927
Atatürk'ün,
Parti Kongresi'nde okuduğu Büyük Nutku'nu bitirişi:
"...
Bugün ulaştığımız netice, asırlardan beri çekilen millî felâketlerin
doğurduğu uyanıklığın ve bu aziz vatanın her köşesini sulayan
kanların karşılığıdır. Bu neticeyi. Türk gençliğine emanet
ediyorum. Ey Türk gençliği! Birinci vazifen, Türk istiklâlini,
Türk Cumhuriyetini ilelebet muhafaza ve müdafaa etmektir.
Muhtaç olduğun kudret damarlarındaki asîl kanda mevcuttur!"
1
Kasım 1927
Atatürk'ün,
ikinci defa Cumhurbaşkanlığına seçilmesi
Cumhurbaşkanı
Atatürk'ün, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde açış konuşması:
"...
Büyük Millet Meclisi, Türk milletinin asırlar süren arayışlarının
özü ve onun bizzat kendisini idare etmek şuurunun canlı timsalidir.
Türk milleti, mukadderatını Büyük Millet Meclisi'nin kifayetli
ve vatanperver eline bıraktığı günden itibaren karanlıkları
sıyırıp kaldırmış ve ümitleri boğan felâketlerden milletin
gözlerini kamaştıran güneşler ve zaferler çıkarmıştır."
10
Nisan 1928
Lâikliğe
giden önemli Anayasa değişikliklerinin yapılması
(Bu
değişikliklerle, Anayasanın ikinci maddesindeki "Türkiye
Devleti'nin dini, din-i İslâmdır." fıkrası ile 26. maddede
mevcut "Ahkâm-ı şeriye'nin Türkiye Büyük Millet Meclisi
tarafından yürütüleceğini" belirten cümle kaldırılmış,
ayrıca milletvekillerinin ve Cumhurbaşkanının yaptıkları yeminler
de değiştirilerek namus üzerine ant içilmesi şekli kabul edilmiştir.)
20
Mayıs 1928
Milletler
arası rakamların kabulüne dair Kanun
10
Ağustos 1928
Atatürk'ün,
İstanbul Sarayburnu Parkı'nda “Yeni Harfler” hakkında konuşması:
"...
Bizim ahenktar, zengin dilimiz yeni Türk harfleriyle kendini
gösterecektir. Asırlardan beri kafalarımızı demir çerçeve
içinde bulundurarak, anlaşılmayan ve anlayamadığımız işaretlerden
kendimizi kurtarmak, bunu anlamak mecburiyetindesiniz."
1
Kasım 1928
Yeni
Türk harflerinin kabul ve tatbiki hakkında Kanun'un kabulü
1
Kasım 1928
Cumhurbaşkanı
Atatürk'ün, Türkiye Büyük Millet Meclisi'ni açış konuşması:
"Büyük
Millet Meclisi'nin kararıyla Türk harflerinin katiyet ve kanuniyet
kazanması, bu memleketin yükselme mücadelesinde başlı başına
bir geçit olacaktır."
8
Kasım 1928
Atatürk'ün,
Millet Mektepleri'nin Genel Başkanlığı'nı ve Başöğretmenliği'ni
kabul etmeleri
1
Ocak 1929
Yeni
harfleri ve bu harflerle yazıyı halka öğretmek üzere "Millet
Mektepleri" nin açılması
1
Kasım 1929
Cumhurbaşkanı
Atatürk'ün, Türkiye Büyük Millet Meclisi'ni açış konuşması:
"..Meclisimizin
en büyük eseri olan Türk harfleri, memleketin umumî hayatına
tamamen tatbik olunmuştur. İIk müşkülat, milletin. ülkü kuvveti
ve uygarlığa olan sevgisi sayesinde kolaylıkla yenilmiştir."
3
Nisan 1930
Türk
kadınlarına seçme ve seçilme hakkı tanıyan yeni Belediye Kanunu'nun
kabulü
11
Ağustos 1930
Atatürk'ün,
yeni bir parti kurulması isteği hakkında Fethi (OKYAR) Bey'in
mektubuna cevabı:
"Görüyorum
ki lâik cumhuriyet esasında beraberiz. Zaten benim siyasî
hayatta bir taraflı olarak daima aradığım ve arayacağım temel
budur. Binaenaleyh Büyük Meclis'te aynı temele istinat eden
yeni bir partinin fâaliyete geçerek millet işlerini serbest
tartışmasını, Cumhuriyetin esaslarından sayarım."
12
Ağustos 1920
Fethi
(OKYAR) başkanlığında "Serbest Cumhuriyet Fırkası"nın
kuruluşu
(Parti,
17 Kasım 1930'da kendisini feshetmiştir.)
1
Kasım 1930
Cumhurbaşkanı
Atatürk'ün Türkiye Büyük Millet Meclisi'ni açış konuşması:
"...
Geçen senenin önemli olaylarından biri de Sivas'a demiryolunun
ulaşmasıdır. Bu kadar müşkülât içinde vatanı bir misli daha
genişletmeye ve kuvvetlendirmeye medar olan bu eserin gelecek
Türk milleti tarafından şükranla yâd olunacağına eminim. "
28
Aralık 1930
Kubilây'ın
şehit düşmesi nedeniyle Atatürk'ün, orduya başsağlığı mektubu:
"...
Büyük ordunun kahraman genç subayı ve Cumhuriyetin mefkûreci
öğretmen heyetinin kıymetli uzvu Kubilây'ın temiz kanı ile
Cumhuriyet hayatiyetini tazelemiş ve kuvvetlendirmiş olacaktır."
12
Nisan 1931
Atatürk'ün
direktifiyle "Türk Tarihi Tetkik Cemiyeti"nin kuruluşu
(Daha
sonra "Türk Tarih Kurumu" adını almıştır.)
4
Mayıs 1931
Atatürk'ün,
üçüncü defa Cumhurbaşkanlığına seçilmesi
10
Mayıs 1931
Cumhuriyet
Halk Partisi Üçüncü Büyük Kongresi'nin toplanışı ve Atatürk'ün
konuşması:
"...
Millet için ve milletçe yapılan işlerin hâtırası her türlü
hâtıraların üstünde tutulmazsa millî tarih kavramının kıymetini
takdir etmek mümkün olamaz."
1
Kasım 1931
Atatürk'ün
Türkiye Büyük Millet Meclisi'ni açış konuşması:
"...
Türkiye'nin güvenliğini gaye tutan, hiçbir milletin aleyhinde
olmayan bir barış istikameti, bizim daima kuralımız olacaktır."
19
Şubat l932
Halkevlerinin
açılması
12
Temmuz 1932
Atatürk'ün
direktifiyle "Türk Dili Tetkik Cemiyeti"nin kuruluşu
(Daha sonra "Türk Dil Kurumu" adını almıştır.)
1
Kasım 1932
Atatürk'ün
Türkiye Büyük Millet Meclisi'ni açış konuşması:
"...
Millî kültürün her çığırda açılarak yükselmesini Türkiye Cumhuriyeti'nin
temel dileği olarak temin edeceğiz."
31
Mayıs 1933
İstanbul
Darülfünun'un kapatılmasına Millî Eğitim Bakanlığınca yeni
bir üniversite kurulmasına dair Kanun'un kabulü (Bu kanunla
İstanbul darülfünunu kapatılmış,18 Kasım 1933 günü İstanbul
Üniversitesi öğretime açılmıştır.)
29
Ekim 1933
Atatürk'ün,
Cumhuriyetin 10. Yıldönümü nedeniyle Türk milletine ünlü söylevi:
"...
Az zamanda çok ve büyük işler yaptık. Bu işlerin en büyüğü,
temeli Türk kahramanlığı ve yüksek Türk kültürü olan Türkiye
Cumhuriyeti'dir. ... Asla şüphem yoktur ki Türklüğün unutulmuş
büyük medenî vasfı ve büyük medenî kabiliyeti bundan sonraki
inkişafiyle âtinin yüksek medeniyet ufkunda yeni bir güneş
gibi doğacaktır... Ne mutlu Türküm diyene!"
1
Kasım 1933
Atatürk'ün
Türkiye Büyük Millet Meclisi'ni açış konuşması:
"...
Geçen on sene, gelecek devirler için bir başlangıçtan başka
bir şey değildir. Bununla beraber, eski devirlerin tarihi
karşısında, Cumhuriyetin bu on senesi, eşi görülmeyen bir
diriliş ve göz kamaştırıcı bir ileri atılış âbidesidir."
20
Kasım 1933
Atatürk'ün,
İstanbul Üniversitesi'nin öğretime açılması münasebetiyle
kendisine çekilen saygı ve bağlılık telgrafına cevabı:
"İstanbul
Üniversitesi'nin açılmasından çok sevinç duydum. Bu yüksek
ilim ocağında kıymetli profesörlerin elinde Türk çocuğunun
müstesna zekâ ve eşsiz kabiliyetinin çok büyük inkişaflara
mazhar olacağından eminim.
9
Şubat 1934
Türkiye,
Yunanistan, Yugoslavya ve Romanya arasında "Balkan Antantı"
nın imzalanması
21
Haziran 1934
Soyadı
Kanunu'nun kabulü
1
Kasım 1934
Atatürk'ün,
Türkiye Büyük Millet Meclisi'ni açış konuşması:
"...
Güzel sanatların hepsinde, ulus gençliğinin ne türlü ilerletilmesini
istediğinizi bilirim. Bu yapılmaktadır. Ancak, bunda en çabuk,
en önde götürülmesi gerekli olan Türk musikisidir. Bir ulusun
yeni değişikliğinde ölçü, musikide değişikliği alabilmesi,
kavrayabilmesidir."
24
Kasım 1934
Kendisine
"Atatürk" soyadı verildiğine dair Kanun'un Türkiye
Büyük Millet Meclisi'nde kabulü
26
Kasım 1934
Efendi,
Bey, Paşa, Hazretleri vb. lâkap ve unvanların kaldırıldığına
dair Kanun'un kabulü
3
Aralık 1934
Bazı
kisvelerin giyilemeyeceğine dair Kanun'un kabulü
(Bu
kanunla din adamlarının hangi din ve mezhebe mensup olurlarsa
olsunlar mabet ve âyinler haricinde ruhanî kisve taşımaları
yasaklanmıştır.)
5
Aralık 1934
Türk
kadınlarına milletvekili seçme ve seçilme hakkı tanıyan Anayasâ
değişikliği
1
Mart 1935
Atatürk'ün
dördüncü defa Cumhurbaşkanı seçilmesi
9
Mayıs 1935
Cumhuriyet
Halk Partisi IV. Büyük Kurultayı'nın Ankara'da Atatürk'ün
konuşmasıyla açılışı:
"Uçurum
kenarında yıkık bir ülke... türlü düşmanlarla kanlı boğuşmalar...
Yıllarca süren savaş... Ondan sonra, içerde ve dışarda saygı
ile tanınan yeni vatan, yeni sosyete, yeni devlet ve bunları
başarmak için arasız, devrimler... İşte Türk genel devrimi'nin
bir kısa ifadesi"
(Kurultay,
16 Mayıs 1935 de kapanmıştır.)
1
Kasım 1935
Atatürk'ün,
Türkiye Büyük Millet Meclisi'ni açış konuşması:
"...
Olaylar Türk milletine iki önemli kuralı yeniden hatırlatıyor:
Yurdumuzu ve haklarımızı müdafaa edecek kuvvette olmak...
Barışı koruyacak uluslararası çalışma birliğine önem vermek..."
9
Ocak 1936
Ankara'da
"Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi" nin açılışı
20
Temmuz 1936
Boğazlar’ın
Türk Hükûmeti'nin hâkimiyetine geçişini sağlayan "Montreux
Antlaşması" nın imzalanması
1
Kasım 1936
Atatürk'ün
Türkiye Büyük Millet Meclisi'ni açış konuşması:
"...
Cumhuriyet, yeni ve sağlam esaslarıyla Türk milletini emin
ve metîn bir gelecek yoluna koyduğu kadar, asıl fikirlerde
ve ruhlarda yarattığı güvenlik itibariyle büsbütün yeni bir
hayatın müjdecisi olmuştur."
27
Ocak 1937
Cenevre'de
Milletler Cemiyeti toplantısında Hatay'ın bağımsızlığının
kabul edilmesi
(Bu
durum, 29 Mayıs 1937'de Cenevre'de toplanan Milletler Cemiyeti
Konseyi'nde de Hatay Anayasasıyla beraber onaylanmış, bağımsızlık
rejimi 29 Kasım 1937 günü yürürlüğe girmiştir. 2 Eylül 1938'de
Hatay Millet Meclisi açılarak Devlet Başkanlığı'na Tayfur
Sökmen seçilmiştir. Devletin adı "Hatay Devleti"
olarak kabul edilmiş, 23 Haziran 1939'da Türkiye ile Fransa
arasında yapılan antlaşma ile de Türkiye'ye bırakılmış, 7
Temmuz 1939 tarih ve 3711 sayılı Kanun'la yeni Hatay ili kurulmuştur.
)
11
Haziran 1937
Atatürk'ün,
bütün çiftliklerini ve mallarını millete bağışlaması
9
Temmuz 1937
Türkiye,
İran, Irak ve Afganistan arasında Sadabat Paktı'nın imzalanması
1
Kasım 1937
Atatürk'ün,
Türkiye Büyük Millet Meclisi'ni açış konuşması:
"...
Milletimizin lâyık olduğu yüksek uygarlık ve refah seviyesine
varmasını alıkoyabilecek hiçbir engel düşünmeğe yer bırakılmadığını
ve bırakılmayacağını huzurunuzda söylemekle bahtiyarım."
30
Mart 1938
Fransa'dan
davet edilen Prof. Dr. Fissenger'in Atatürk'ü muayenesini
takiben Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği'nin Atatürk'ün
hastalığı hakkında ilk resmî tebliğ yayımlaması
(Bu
tebliğ'de Fissenger'in muayenesi sonucu Atatürk'ün sıhhatinde
endişe verici bir durum olmadığının tesbit edildiği ve kendisine
1,5 ay kadar istirahat tavsiyesinin kâfi görüldüğü belirtilmiştir.
)
20
Mayıs 1938
Atatürk'ün,
Ankara'dan Mersin'e gelişi ve askerî birliklerin geçit resmini
izlemesi
24
Mayıs 1938
Atatürk'ün,
Mersin'den Adana'ya gelişi ve Atatürk Parkı önünde askerî
birliklerin geçit resmini izlemesi
26
Mayıs 1938
Atatürk'ün,
son olarak Ankara'dan İstanbul'a gidişi (Ölüm tarihine kadar
İstanbul'da kalmıştır.)
5
Eylül 1938
Atatürk'ün,
Dolmabahçe Sarayı'nda el yazısıyla vasiyetini yazması
(Vasiyetname;
6 Ekim 1938 günü Dolmabahçe Sarayı'na çağırılan İstanbul Altıncı
Noterine Atatürk tarafından teslim edilmiştir. Vasiyetnamenin
Açılışı: 28 Kasım 1938)
29
Ekim 1938
Atatürk'ün,
Cumhuriyetin 15. Yıldönümü nedeniyle Türkiye Cumhuriyeti Ordusu'na
mesajı:
"...
Türk vatanının ve Türklük camiasının şan ve şerefini, dahilî
ve haricî her türlü tehlikelere karşı korumaktan ibaret olan
vazifeni, her an yapmaya hazır ve âmade olduğuna benim ve
büyük ulusumuzun tam bir inan ve itimadımız vardır."
1
Kasım 1938
Atatürk'ün,
Türkiye Büyük Millet Meclisi'ni açış konuşmasının hastalığı
sebebiyle Başbakan Celâl BAYAR tarafından okunması:
"...
Memleketimizi her gün daha çok kuvvetlendirmek, her alanda
her türlü ihtimallere karşı koruyabilecek bir halde bulundurmak
ve dünya olaylarının bütün safhalarını büyük bir uyanıklılıkla
izlemek, barışsever siyasetimizin dayanacağı esasların başlangıcıdır."
10
Kasım 1938
Atatürk'ün,
Dolmabahçe Sarayı'nda saat dokuzu beş geçe ölümü
(Atatürk'ün
Türk bayrağına sarılı tabutu, 16 Kasım 1938 günü Dolmabahçe
Sarayı'nın büyük tören salonunda bir katafalk üzerine konularak
milletin ziyaretine bırakılmış; 19 Kasım 1938 günü Dolmabahçe'den
top arabasına konularak törenle Sarayburnu rıhtımına, buradan
Zafer torpidosu aracılığıyla Yavuz gemisine nakledilmiştir.
Bu gemi ile İzmir'e getirilmiş, yine Zafer torpidosuna nakledilerek
karaya çıkarılmıştır.
Cenaze,
saat 20.30'da özel trenle Ankara'ya gönderilmiş, 20 Kasım
1938 günü saat 10.00'da başta Cumhurbaşkanı olmak üzere Büyük
Millet Meclisi Başkanı, Başbakan, Bakanlar, Genelkurmay Başkanı,
milletvekilleri, devlet ve ordu ileri gelenleri tarafından
istasyonda törenle karşılanmıştır.
Atatürk'ün
tabutu trenden alınarak top arabasın konulmuş, büyük törenle
Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne getirilerek Meclis önünde
hazırlanan katafalk'a yerleştirilmiştir.
21
Kasım 1938 günü geçici kabir olarak ayrılan Etnografya Müzesi'ne
getirilmiş ve hazırlanan mermer lâhdin üzerine yerleştirilmiştir.
Tabut, 10 Kasım 1953'de büyük bir törenle Anıtkabir'e nakledilmiş
ve Atatürk'ün fani vücudu, vatan topraklarına verilmiştir.)
|